به گزارش پایگاه اطلاعرسانی جمعیت هلالاحمر؛ در امدادونجات آوار، لحظه «برداشتن سنگینی از روی مصدوم» خطرناکترین زمان عملیات است. پدیدهای به نام «سندرم له شدگی» میتواند فردی را که تا چند لحظه پیش زنده بود، بلافاصله پس از رهاسازی به کام مرگ بکشاند. پس بهتر است در گام اول و نبود تهدید اینکار را به امدادگران متخصص بسپارید و در صورت عدم دسترسی و یا خطر جانی طبق استانداردهای جهانی، این نکات حیاتی را رعایت کنید:
۱. مکانیزم له شدگی چیست؟
وقتی عضوی «معمولاً پا یا دست» بیش از ۱۵ دقیقه زیر فشار سنگین باشد، خونرسانی به آن قطع شده و بافتهای عضله تخریب میشوند. در این حالت سموم کشندهای مثل «پتاسیم» و پروتئین «میوگلوبین» در عضو گرفتار جمع میشوند که تا زمان وجود فشار، همانجا میمانند.
۲. خطر اول: ایست قلبی آنی (مرگ در حین نجات)
به محض بلند کردن آوار، مسیر جریان خون باز شده و موج پتاسیم به سمت قلب حرکت میکند. این حجم ناگهانی پتاسیم، سیستم الکتریکی قلب را مختل کرده و باعث «ایست قلبی» در کمتر از چند دقیقه میشود.
۳. خطر دوم: نارسایی کلیه (تأخیری)
پروتئینهای آزاد شده از عضلات تخریب شده «میوگلوبین»، مانند لختههای ریز عمل کرده و مجاری کلیه را مسدود میکنند. این وضعیت باعث میشود کلیهها در عرض چند ساعت از کار بیفتند. نشانه اصلی آن، «ادرار تیره یا قهوهای رنگ» است.
۴. اقدامات حیاتی: چه زمانی از «تورنیکه» استفاده کنیم؟
- اگر دسترسی به تیم پزشکی و سرمتراپی ندارید: قبل از بلند کردن آوار، بالای عضو له شده را با یک «شریانبند یا تورنیکه» کاملاً محکم ببندید.
- هدف از این کار: ایجاد یک سد فیزیکی است تا وقتی فشار آوار برداشته میشود، سموم وارد جریان خون اصلی و قلب نشوند.
- هشدار: این تورنیکه نباید تا رسیدن به بیمارستان مجهز باز شود.
۵. مدیریت مایعات (هیدراتاسیون)
- اگر مصدوم هوشیار است و آسیب شکمی ندارد، «قبل و حین» برداشتن آوار به او مایعات فراوان بخورانید. این کار باعث رقیق شدن سموم در خون و کمک به دفع آنها از کلیهها میشود.
۶. انتقال سریع
- مصدوم له شدگی یک «مصدوم بدحال» محسوب میشود، حتی اگر در لحظه خروج ظاهر خوبی داشته باشد. او باید فوراً برای دریافت درمانهای تخصصی مانند «دیالیز» یا «تزریق بیکربنات» به بیمارستان منتقل شود.
یادآوری حیاتی: نجات موفق، فقط بیرون کشیدن فرد از زیر آوار نیست؛ بلکه جلوگیری از «شلیک سموم» به سمت قلب اوست. اگر فردی طولانیمدت زیر آوار مانده، برداشتن ناگهانی وزن بدون حضور امدادگران تخصصی بستن شریانبند (در موارد خاص و در شرایط عدم دسترسی پزشکی) یا مایعاترسانی، میتواند مرگبار باشد.