.png)
همبستگی در روزهای سخت/ روایت خیرانی که پشت امدادگران ایستادند
در روزهایی که صدای انفجار و اضطراب، زندگی مردم را در شهرهای مختلف تحت تأثیر قرار داده بود، صحنه دیگری نیز شکل گرفت؛ صحنهای از همبستگی و اعتماد. مردمیکه با تماسهای پیدرپی میپرسیدند «چه کاری از دست ما برمیآید؟» و خیرانی که تصمیم گرفتند کمکها را منظم و هدفمند به دست امدادگران و آسیبدیدگان برسانند. در میان صدای آژیرها و اخبار تلخ، همین صحنهها امید را زنده نگه داشته است؛ مردمیکه بینام و نشان، اما با قلبی بزرگ، پشت امدادگران ایستادهاند.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی جمعیت هلال احمر؛ محمدرضا واعظ مهدوی، استاد دانشگاه شاهد و مدیرعامل بنیاد خیریه «همدلان آیندهنگر سیستان و بلوچستان»، از شکلگیری شبکهای مردمی میگوید که با همکاری هلال احمر تلاش کرد نیازهای میدان را به سرعت پاسخ دهد.
آغاز یک همکاری انسانی
سالها پیش از این بحرانها، فعالیتهای خیریه در مناطق محروم سیستان و بلوچستان آغاز شده بود. بنیاد همدلان آیندهنگر با تکیه بر شبکهای از خیران تلاش میکرد بخشی از مشکلات مردم محروم منطقه را کاهش دهد و همین فعالیتها به تدریج آنها را به همکاری نزدیکتر با جمعیت هلال احمر رساند.
محمدرضا واعظ مهدوی در میان انبوه خاطرات سالهای فعالیتش، به روزهایی اشاره میکند که حوادث طبیعی، مردم کشور را به هم نزدیکتر کرد. او میگوید آن تجربهها نشان داد که اعتماد عمومیبه هلال احمر و روحیه کمکرسانی مردم چقدر میتواند سرنوشتساز باشد. او روایت میکند: «بنیاد ما از سالها قبل برای کمکرسانی به مناطق محروم سیستان و بلوچستان فعالیت میکرد. در حوادث غیرمترقبهای مثل سیلها و بعدتر در دوران کرونا، بخش عظیمی از مردم نیکوکار کشور به کمک مردم محروم منطقه آمدند. در همین جریانها بود که همکاری ما با جمعیت هلال احمر ساختارمندتر و منسجمتر شد. من به دلیل اهداف انساندوستانه این مجموعه به عنوان داوطلب با هلال احمر همکاری داشتم و از سال ۱۳۹۶ این همکاری شکل جدیتری گرفت. بعد از سیل بزرگ سال ۱۳۹۸ در سیستان و بلوچستان این ارتباط خیلی منظمتر شد و شاهد جلوه بزرگی از همبستگی ملی بودیم؛ مردمی از سراسر کشور برای کمک آمدند و این تجربه برای ما بسیار ارزشمند بود.»
تماسهایی که یک حرکت مردمی را شکل داد
با آغاز حملات اخیر، فضای جامعه برای چند روز در شوک و اندوه فرو رفته بود. اما خیلی زود تماسهای مردم و خیران شروع شد؛ تماسهایی که یک پرسش مشترک داشت: «ما چه کمکی کنیم؟» واعظ مهدوی میگوید همان تماسها جرقه شکلگیری یک حرکت بزرگ مردمیشد: «در روزهای اول، وقتی فضای احساسی ناشی از شهادتها کمی فروکش کرد، با حجم زیادی از تماسها مواجه شدیم. دوستان، خیران، اتحادیهها و گروههای مردمی تماس میگرفتند و میگفتند ما آمادهایم کمک کنیم. با توجه به تجربههایی که داشتیم فکر کردیم بهتر است این کمکها را منظم و سازمانیافته کنیم. بنابراین با مجموعهای از انجیوها، سمنها و مؤسسات خیریه نشستیم و تصمیم گرفتیم یک ستاد مردمیبا عنوان “ستاد مردمیپشتیبانی دفاع رمضان” تشکیل دهیم. به مرور تعداد بیشتری از مؤسسات و گروهها به ما پیوستند و اکنون بیش از ۵۰ نهاد و مؤسسه خیریه در این مجموعه حضور دارند.»
شناسایی ظرفیتهای مردمی
در نخستین گام، باید مشخص میشد چه کسانی آماده کمک هستند و چه امکاناتی در اختیار دارند. بسیاری از مردم داوطلب بودند، اما لازم بود این ظرفیتها ثبت و دستهبندی شود. واعظ مهدوی میگوید: «اولین کاری که در ستاد انجام دادیم شناسایی ظرفیتها بود. افراد زیادی تماس میگرفتند و میگفتند میخواهیم کاری انجام دهیم. بعضیها امکانات مالی داشتند، برخی میتوانستند تجهیزات یا مواد غذایی تأمین کنند، بعضیها هم نیروی انسانی داوطلب بودند. ما همه این ظرفیتها را ثبت و طبقهبندی کردیم تا بدانیم چه منابعی در اختیار داریم.»
تطبیق نیازها با ظرفیتها
در همان زمان، گروههای امدادی، جهادی و نهادهای مختلف نیازهای خود را اعلام میکردند؛ از تجهیزات تا مواد غذایی و امکانات اسکان: «در مرحله دوم، دستگاهها و گروههای فعال در میدان مثل امدادگران یا گروههای جهادی نیازهایشان را اعلام میکردند. ما این نیازها را هم طبقهبندی کردیم. در مرحله سوم، ظرفیتهایی که شناسایی کرده بودیم را با این نیازها تطبیق میدادیم تا هر کمک دقیقاً به جایی برسد که لازم است.»
وقتی نیازها فراتر از ظرفیتها شد
گاهی نیازهایی مطرح میشد که در فهرست ظرفیتها وجود نداشت و باید برای آن راهحلی تازه پیدا میشد. واعظ مهدوی از یکی از این نمونهها یاد میکند: «در روزهای اخیر با مشکلی مواجه شدیم که شاید در ابتدا پیشبینی نکرده بودیم. در برخی مناطق شیشه خانهها بر اثر موج انفجار شکسته بود و مردم برای ترمیم آن مشکل داشتند. حتی در بازار هم شیشه کم شده بود. ما با اتحادیهها و تولیدکنندگان شیشه ارتباط گرفتیم و کارخانهها را در جریان قرار دادیم. خوشبختانه بسیاری از اتحادیهها اعلام کردند که خودشان شیشهها را تأمین میکنند و حتی گفتند هزینهای هم نمیخواهند دریافت کنند. این نمونهای از همان همبستگی مردمی است.»
ایدههایی که گره باز میکند
در کنار کمکهای مالی و لجستیکی، برخی افراد پیشنهادهایی ارائه میدادند که میتوانست راهگشا باشد. او میگوید: «ما یک کمیته پیشنهادات هم ایجاد کردیم. خیلی وقتها افراد ایدههایی دارند که ممکن است به ذهن مسئولان نرسیده باشد اما میتواند گره بزرگی را باز کند. این پیشنهادها را دریافت و بررسی میکنیم. حتی برای ایدههایی که تحول ایجاد کند، سازوکاری طراحی کردهایم که تشویق و جایزه در نظر بگیریم تا مردم انگیزه بیشتری برای ارائه راهحلهای خلاقانه داشته باشند.»
رساندن صدای مردم به جهان
بخش دیگری از فعالیتهای این ستاد، اطلاعرسانی درباره شرایط مردم و خسارتهای وارد شده است. واعظ مهدوی میگوید: «خیلی از افراد معتقد بودند باید درباره مظلومیت مردم، شهادتها، آسیب به بیمارستانها و حتی آثار تاریخی اطلاعرسانی بیشتری شود. اینها مسائلی است که خلاف تعهدات بینالمللی است و آثار زیستمحیطی آن هم ممکن است سالها باقی بماند. برای همین ساختاری برای فعالیتهای رسانهای و تبلیغاتی ایجاد کردیم و با نهادهای فرهنگی، بهداشتی و محیط زیست مکاتباتی انجام دادیم تا این مسائل بهتر منعکس شود.»
سفرههایی که برای امدادگران گسترده شد
در کنار همه این برنامهها، مهمترین صحنهها در میدان شکل گرفت؛ جایی که مردم عادی با سادهترین امکانات کنار امدادگران ایستادند. واعظ مهدوی از یکی از گزارشهای همان روز سخن میگوید: «همین امروز گزارشی به ما رسید که در یکی از گروههای جهادی، چند مجموعه مردمیبا همکاری هم برای امدادگران غذا تهیه کرده بودند. حدود ۴۰۰ وعده غذا میان نیروهای فعال در صحنه توزیع شد و حتی مقداری هم اضافه آمد که بین مردم توزیع کردند. افراد زیادی هم اعلام آمادگی کردهاند که میانوعده، میوه یا اقلام دیگر تهیه کنند.»
اعتماد مردم؛ سرمایه بزرگ هلال احمر
در میان همه این روایتها، آنچه بیش از همه به چشم میآید اعتماد گسترده مردم به هلال احمر و نیروهای امدادی است. واعظ مهدوی در پایان میگوید: «استقبال مردم برای کمک بسیار بالا است. هر نیازی که اعلام میشود، خیلی سریع داوطلبان پیدا میشوند که آن را تأمین کنند. از نحوه اعلام آمادگی مردم و گروهها کاملاً احساس میکنیم که سطح ایثار و فداکاری در جامعه بسیار بالا است. این اعتماد به هلال احمر و به نیروهای امدادی سرمایه بزرگی است که در چنین روزهایی خودش را نشان میدهد.» / سیما فراهانی
