به گزارش پایگاه اطلاع رسانی جمعیت هلال احمر؛ داشتن یک برنامه و شناخت رفتارهای احتمالی برای افراد دارای اوتیسم، می‌تواند جان کودک را نجات دهد.

1.اولویت فوری: مدیریت حساسیت‌های حسی در زمان حمله
کودکان اوتیستیک معمولا به موارد زیر حساس هستند:
- صداهای بلند (انفجار، آژیر، فریاد)
- نورهای ناگهانی
- شلوغی و تماس فیزیکی
- تغییرات ناگهانی محیط

راهکارهای عملی
- یک **هدفون حذف نویز** یا گوش‌گیر همیشه همراه کودک باشد.
- اگر کودک به نور شدید حساس است، از **عینک دودی** استفاده کنید.
- در مسیر پناه‌گیری، تحریکات زائد را کم کنید؛ مثلا چادر، پتو یا لباس گشاد برای ایجاد «محیط کوچک و بسته» مناسب است.
- اگر کودک به یک شیء آرام‌بخش علاقه دارد (عروسک، لباس خاص)، حتما همراهش داشته باشید.

2. ایجاد یک «پناهگاه قابل پیش‌بینی» برای کودک
کودکان اوتیستیک زمانی آرام‌تر هستند که بدانند چه اتفاقی قرار است بیفتد.

اقدامات ضروری
- یک نقطه امن در خانه یا پناهگاه تعیین کنید.
- با تصاویر ساده یا جملات کوتاه به کودک نشان دهید:
«وقتی صدا می‌آید → می‌رویم به اینجا → می‌نشینیم → گوش‌گیر می‌گذاریم.»
- تمرین کنید، اما بدون ایجاد ترس. تمرین باید کوتاه، مختصر و شبیه بازی باشد.

3. برخورد صحیح در زمان وحشت

کارهایی که باید انجام شود
- تماس فیزیکی را فقط اگر کودک می‌پذیرد برقرار کنید.
- آرام و یکنواخت صحبت کنید (نه آرامش مصنوعی، نه دستپاچگی).
- جمله‌های کوتاه:
«اینجا امنی.»
«کنارمی.»
«الان می‌رویم به جای امن.»

کارهایی که نباید انجام شوند:
- فریاد زدن
- تکان دادن کودک
- گفتن جمله‌هایی مثل: «نترس»، «آروم باش» (معمولا تحریک‌کننده‌اند)
- کشیدن کودک با زور مگر در شرایط تهدید مستقیم جان

4. امنیت فیزیکی در جابه‌جایی و پناه‌گیری
در جنگ، مشکل اصلی برای کودکان اوتیسم «فرار ناگهانی» یا «یخ‌زدگی حرکتی» است.

برای جلوگیری از گم‌شدن کودک
- کارت شناسایی ساده و ضدآب با نام، وضعیت پزشکی، شماره تماس، گروه خونی.
- دستبند یا گردنبند اطلاعات پزشکی.
- آموزش یک «کلمه کلیدی» برای دنبال کردن شما.
- در ازدحام، دست کودک را از مچ بگیرید نه از انگشتان.

5. غذا، دارو و نیازهای ویژه
کودکان اوتیسم ممکن است تنها چند نوع غذا بخورند و تغییر رژیم غذایی آنها را مضطرب می‌کند.

پیشنهادها:
- بسته کوچک «غذای قابل تحمل» کودک آماده کنید.
- اگر دارو مصرف می‌کند، مقدار کافی در بسته‌ی اضطراری بگذارید.
- برنامه دارویی را حتی در بحران حفظ کنید.

6. آموزش تصویری برای درک بهتر کودک
کودکان اوتیستیک با تصاویر بهتر ارتباط می‌گیرند.

موارد ساده و کاربردی که یک خانواده می‌تواند بسازد:
- تصویر «وقتی صدای بلند می‌آید → گوش‌گیر می‌گذاریم».
- تصویر «به نقطه امن می‌رویم».
- تصویر «مامان/بابا همراه توست».
- تصویر اشیای آرامش‌بخش کودک.

7. آرام‌سازی بعد از حمله یا جابه‌جایی
پس از وقوع استرس، کودک نیاز به بازگشت تدریجی به حالت پایدار دارد.

روش‌ها:
- همان فعالیتی که معمولا او را آرام می‌کند (چرخاندن جسم، فشار عمیق با پتو، کشیدن نقاشی، موسیقی آرام)
- کم‌کردن محرک‌ها برای چند دقیقه
- اجازه دادن برای تنها بودن، اگر کودک این نیاز را دارد

8. ملاحظات مهم برای والدین و امدادگران

- اگر کودک صحبت نمی‌کند، ارتباط را با اشاره، تصویر یا مدل رفتاری برقرار کنید.
- توضیح زیاد در شرایط بحرانی راهگشا نیست.
- هرگز کودک اوتیستیک را مقایسه نکنید («بقیه ساکتن، تو چرا…»).
- در پناهگاه، از افراد اطراف بخواهید فضای شلوغ ایجاد نکنند.