فاطمه عسگری‌نیا - شهروند آنلاین: کشور ایران به عنوان یکی از کشورهای بلاخیز در حوزه بلایای طبیعی است. حوادثی که همواره خسارت‌های فراوانی را به پیکره شهرها وارد می‌سازد و آمادگی برای رویارویی با این شرایط از اولویت‌های جمعیت هلال احمر است.  دکتر خسرو رحمانی، معاون آموزش، پژوهش و فناوری جمعیت هلال احمر کشور در گفت‌وگو با روزنامه شهروند بر ضرورت ترویج آموزش‌های همگانی و آگاهی‌بخشی مردم در این حوزه تأکید کرد و گفت: «آمادگی در مواقع بحرانی پیش روی کشور ارتباط مستقیمی با آموزش‌های همگانی و آگاهی‌بخشی مردم دارد؛ چرا که در این شرایط مردم می‌توانند با کنترل احساسات خود رفتارهای هوشمندانه‌ای را از خود بروز دهند.»

او با اشاره به ارایه آموزش‌های همگانی مقابله با بحران در صداوسیما و شبکه‌های مجازی معتقد است که ارایه آموزش‌های موردی در این باره راهگشا نیست و ما برای حصول نتیجه بهتر نیازمند تکرار آموزش‌ها هستیم: «باید با تکرار آموزش‌ها و تلاش برای تأثیر مثبت این آموزش‌ها در رفتار مردم زمینه کاهش مخاطرات را فراهم کنیم. ما در حال حاضر پوشش خوبی در بخش اطلاع‌رسانی داریم اما در بخش تأثیرگذاری مثبت روی رفتار مردم باید بیش از پیش کار کنیم.»

بومی‌سازی آموزش‌های بین‌المللی

همه کشورها در حوزه آموزش مقابله با بحران‌ها همواره می‌کوشند تا از آموزش‌های بین‌المللی هم بهره‌مند شوند ایران هم از این بخش مستثنا نیست. رحمانی در این باره می‌گوید: «جمعیت هلال احمر هم در راستای کاهش خسارات و تلفات احتمالی در حوادث و بلایای طبیعی از آموزش‌های فدراسیون بین‌المللی بهره‌مند می‌شود و می‌کوشد تا با بهره‌گیری از این آموزش‌ها آمادگی مردم را در برابر مخاطرات افزایش دهد. اما نکته مهم و اساسی در بهره‌گیری از این آموزش‌ها بومی‌سازی آنهاست. در واقع ما زمانی می‌توانیم نتایج مطلوبی از این آموزش‌ها بگیریم که با شرایط منطقه‌ای خود را تطبیق دهیم.»

به گفته او با بومی‌سازی آموزش‌های بین‌المللی مطابق شرایط هر منطقه مردم برای رویارویی با بحران‌ها آماده می‌شوند؛ در روستاهایی با بناهای غیر مستحکم و یک یا دو طبقه فرار به‌موقع از خانه و پناه‌گرفتن در فضای باز را آموزش می‌‎بینند و در محیط‌های دیگر رفتارهای متناسب با آن محیط را

در پیش می‌گیرند.

فعالیت ٤٥٠٠ خانه هلال در کشور

یک سالی می‌شود که جمعیت هلال احمر برای افزایش کمیت و کیفیت آموزش‌های مقابله با بحران خود به جمعیت روستایی و شهری کشور تأسیس خانه‌های هلال را در دستور کار خویش قرار داده و می‌کوشد تا از این طریق آموزش‌های محله‌محوری جمعیت هدف را دنبال کند. موضوعی که معاون آموزش، پژوهش و فناوری جمعیت هلال احمر کشور از آن به عنوان یکی از نقاط عطف فعالیت‌های آموزشی جمعیت یاد می‌کند: «تا به امروز حدود ٤٥٠٠ خانه هلال در شهرها و روستاهای کشور تأسیس و راه‌اندازی شده است. خانه‌های هلال یکی از اولویت‌های مهم جمعیت هلال احمر کشور در حوزه آموزش است و تجربه نشان داده است که با فعالیت این خانه‌ها مردم ساکن در مناطق بحران‌دیده اگاهانه‌تر با شرایط بحرانی پیش رو برخورد کرده‌اند؛ رفتار آگاهانه‌ای که هم موجب کاهش خسارات جانی شده و هم به امدادگران در امر امدادرسانی کمک کرده است.»

او برای مصداق این سخن به زلزله سی‌سخت اشاره می‌کند: «در سی‌سخت حدود ٤٠٠ خانوار در ٤ خانه هلال آموزش‌های لازم را فرا گرفته‌بودند به همین علت مردم با خروج به‌موقع از خانه‌ها و پناه‌گرفتن اصولی توانستند جان خود را نجات دهند.»

به گفته معاون آموزش، پژوهش و فناوری جمعیت هلال احمر کشور حسن خانه‌های هلال آشنایی مربیان با شرایط منطقه و مردم ساکن در آن است: «این ارتباط فرهنگی و اجتماعی باعث می‌شود تا آموزش‌ها کاملا به صورت بومی ارایه شود و مردم پذیرش بهتری از مربیان خود داشته باشند.»

دکتر رحمانی در بخش دیگر از صحبت‌های خود بر ضرورت توجه به اصل پیشگیری در برابر حوادث و بلایای طبیعی تأکید کرد و گفت: «حوادث یا طبیعی‌اند یا غیر طبیعی، این حوادث زمانی تبدیل به بحران می‌شوند که در غفلت ما از اصل پیشگیری نظم زندگی اجتماعی و عادی مردم زیر سایه این حوادث تحت تأثیر قرار بگیرند. ما باید به عنوان یکی از کشورهای بلا خیز طبیعی در گام نخست پیشگیری در مقاوم‌سازی بناها وارد شویم و خانه‌هایی بسازیم که در برابر زلزله هفت ریشتری هم مقاومت داشته باشند. ساخت خانه‌های مقاوم که در حوادث و بلایای طبیعی تخریب نشود از استرس و اضطراب حاکم بر مردم منطقه می‌کاهد.»

یکی از شرایطی که مردم در زمان بحران می‌توانند به روند امدادرسانی در منطقه یاری برسانند استقرار آنها در اردوگاه‌های اضطراری است معاون آموزش، پژوهش و فناوری جمعیت هلال احمر کشور در این باره معتقد است: «اسکان اضطراری زمانی فراهم می‌شود که منازل مسکونی قابل سکونت نیست از سوی دیگر در اردوگاه‌ها امکان ارایه خدمات بهداشتی، درمانی و توزیع کمک‌های حمایتی به آسیب‌دیدگان بهتر انجام می‌شود لذا اگر مردم به این موضوع آگاه باشند همکاری بهتری با ما در زمان بحران خواهند داشت.»

بافت قدیمی بیشترین خسارت دیده زلزله سی‌سخت

دکتر موسوی، معاون آموزش، پژوهش و فناوری جمعیت یاسوج نیز در بخش دیگر این گفت‌وگوی زنده به ارایه گزارشی از آخرین وضعیت سی‌سخت پرداخت و گفت: «سی‌سخت شهری ٨ هزار نفری با دو بافت قدیمی و نوساز است که متأسفانه در زلزله اخیر بافت قدیمی شهری و روستایی آن بیشترین خسارت را دید. »

او با اشاره به خسارت‌های زلزله در سی‌سخت افزود: «ما در سی‌سخت فوتی نداشتیم چون زلزله آواری به جا نگذاشته بود و محدود مصدومان به جا مانده از این حادثه ناشی از ترس و دستپاچگی مردم موقع فرار بود.»

به گفته او امروز کمی آرامش به منطقه سی‌سخت برگشته و مردم در ٥ هزار چادر توزیعی از سوی جمعیت هلال احمر مستقر شده‌اند و مراحل بعدی امدادرسانی به زلزله‌زدگان به وسیله داوطلبان جمعیت هلال احمر در حال اجراست: «‌سی‌سخت یکی از شهرهای نزدیک به گسل است و این شرایط آموزش مردم را برای رویارویی با شرایط بحران ضروری می‌سازد. خوشبختانه مردم و معتمدان سی‌سخت همکاری و تعامل خوبی با جمعیت هلال احمر دارند و این امر روند امدادرسانی را تسریع بخشیده است.»

یکی از برگ‌های برنده  سی‌سخت در رویارویی با این حادثه عملکرد موفق خانه‌های هلال بوده است. موسوی می‌گوید: «تا کنون ٢ هزار نفر از مردم سی‌سخت و روستاهای اطراف در خانه‌های هلال آموزش های لازم را فراگرفته‌اند و افزایش کمیوکیفی این آموزشها از اولویت‌های ما در استان خواهد بود.»