ارمغان پزشکان داوطلب؛ بازگشت کاروانهای سلامت به روستاهای سیستان و بلوچستان
کاروانهای سلامت بعد از فروکش کردن سیل در جنوب و جنوب شرق کشور راهی سیستان و بلوچستان شدهاند تا به مشکلات درمانی و بهداشتی مردم سیل زده این استان رسیدگی کنند. دو کاروان سلامت ماموریت خود را در این مناطق به پایان رسانده و کاروانهای دیگر تا قبل از آغاز سال نو به این استان و همچنین استان زاهدان اعزام میشوند. بررسی وضعیت عمومی مردم روستاهای سیل زده اولین هدف این کاروانهای سلامت است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی جمعیت هلال احمر به نقل از پیام هلال، در روزهای وقوع سیل کم نبود تعداد افرادی که به دلیل دوری از مرکز شهرستان و مسدود شدن راههای ارتباطی در خانههای خود حبس شده بودند و دسترسی به دارو نداشتند. کاورانهای سلامت علاوه بر ویزیت رایگان و مشاوره پزشکی اقلام دارویی مورد نیاز را هم برای بیماران تامین کردند و خدماتی مثل جراحی سرپایی را برای آنها انجام دادند. این کاروانها قرار است تا پایان سال روستاهای مناطق سیل زده را تحت پوشش خود داشته باشند.
تداوم حضور پزشکان ضروری است
سید مهدی طبایی، متخصص پوست: این اولین همراهی دکتر «سید مهدی طبایی» متخصص پوست و عضو هیات علمی جهاد دانشگاهی با هلال احمر در کاروانهای سلامت بود. پشتیبانی هلال احمر و تامین فضا و شرایط لازم برای حضور پزشکان از نظر او فرصتی غنیمت برای مردم مناطق محروم است و تداوم آن میتواند بخش کوچکی از مشکلات سلامت و بهداشت این مناطق را برطرف کند. دکتر طبایی میگوید :«کاروان سلامتی که به سیستان و بلوچستان اعزام شده بود کاروانی متشکل از متخصصان مختلف پزشکی بود و حضور همه این تخصصها در روستاهای محروم، لازم و ضروری بود. مشکلات بهداشتی و درمانی مردم در این مناطق فراوان است و هرتخصص و امکاناتی در آن حتما به کار میآید.» در طول 3 روز استقرار در روستاهای شهرستان چابهار بیماران مختلف پوستی را ویزیت کرده و تا جای ممکن روند درمان را برای مراجعان توضیح داده است. او میگوید :«بیماریهای مزمن موجود در منطقه کم نبودند و برای درمان این بیماریها نیاز به حضور مستمر کادر پزشکی احساس میشود. چراکه طول درمان بسیاری از این بیماریها بیش از یک ماه است و نیاز به مراقبت پزشکی دارد. با این حال تا جای ممکن راه و چاه را به بیماران نشان دادیم. عفونتهای قارچی و باکتریال و ویروسی از شایعترین بیماریهای مربوط به پوست در روستاهای چابهار بود. حساسیت مزمن پوستی به دلیل آلودگی خاک و محیط زندگی به چشم میآمد. بسیاری از مردم استان در معرض اثر مخرب تابش آفتاب هم هستند و پوست آنها نیاز به مراقبت دارد.» از فرصت کوتاهی میگوید که برای آموزش و توصیههای پزشکی برای مراجعان صرف میشد و تغییر سبک زندگی مردم این منطقه :«آموزش میتواند تاثیر زیادی در بهبود شرایط سلامتی و معیشتی مردم روستاهای محروم سیستان و بلوچستان باشد. مردم در این منطقه با شرایط خاصی روبرو هستند و به دلیل دسترسی نداشتن به آب آشامیدنی سالم بیماریهای زیادی در میان آنها شایع است. یکی از کارهایی که ما در این کاروانهای سلامت انجام میدادیم توصیه به مردم برای رعایت کامل نکات بهداشتی بود و تلاش برای بالا بردن سطح بهداشت و سلامت فردی. این آموزشها هم در هر منطقهای نیاز به تداوم دارد. برای این کار میتوان از ظرفیت مردم محلی استفاده کرد و افرادی که از سطح سواد لازم برخوردار هستند و یا معلمهای روستایی را برای این آموزشها آماده کرد. پزشکان هم آمادگی لازم را دارند تا با ایجاد شرایط لازم، به صورت مداوم و دورهای در روستاهای محروم حضور داشته باشند و خدمات درمانی لازم را ارائه کنند.»
فرهنگ سازی و آموزش
دکتر زهرا نادری، متخصص زنان و زایمان: 10 سال است که دکتر «زهرا نادری» به عضویت سازمان داوطلبان درآمده و عضو تیم مدد محرومان است. این متخصص زنان و زایمان بیست و سومین ماموریت داوطلبانه خود را با همراهی کاروان سلامت هلال احمر در سیستان و بلوچستان به پایان رسانده است. دکتر نادری میگوید :«به دلیل فقر و محرومیت زیادی که در روستاهای سیستان و بلوچستان به چشم میخورد بسیاری از زنانی که در این کاروان سلامت ویزیت کردم زنان بارداری بودند که هیچ اطلاعی از شرایط بارداری و زایمان خود نداشتند. اغلب آنها حتی یک مراجعه به مرکز سونوگرافی هم نداشتند و با وجود پر خطر بودن ریسک بارداری، برای بار چندم آن را تجربه میکردند. با بیماریهای مختلفی در این حضور 3 روزه در سیستان و بلوچستان مواجه شدیم. از بیماریهای عفونی گرفته تا دردهای میگرنی و افسردگی و فشار خون و قند خون بالا. بسیاری از این دردها و بیماریها در زنان به صورت دردهای مهاجر خود را نشان میدادند. دلیلش هم افسردگی و زندگی در شرایط سخت است. این افسردگی باعث بروز دردهای مهاجر میشود.» مصرف آب آلوده بیماریهای انگلی و گوارشی و نفخ و دل پیچه را به جان اغلب این زنها انداخته. این پزشک داوطلب از تجربه حضور نوجوانان سیستان و بلوچستان برای انجام کارهای اولیه در کنار تیمهای پزشکی میگوید :«برای اینکه کارها سریعتر پیش برود از چند نفر از زنان و دختران روستایی کمک گرفتیم تا کارهای اولیهای را انجام دهند. این بچهها و زنها خیلی زود هرچه میگفتیم یاد میگرفتند و تشنه آموزش بودند. دختران 9 سالهای بودند که میگفتند دلشان میخواهد امدادگر هلال احمر و یا پرستار شوند. حضور تیمهای پزشکی و داوطلبی در این روستاها تاثیر خود را روی کودکان و نوجوانان میگذارد و به آنها امید و انگیزه میبخشد.» از جای خالی آموزش و فرهنگ سازی در روستاهای محروم و دور افتاده کشور به خصوص در سیستان و بلوچستان میگوید که معضلات زیادی در حوزه سلامت و درمان به وجود آورده است :«یکی از شایعترین مشکلات روستاهای سیستان و بلوچستان تمایل به داشتن فرزندان زیاد است. زنانی که بعد از 4 بار زایمان همچنان به باردار شدن و فرزندآوری فکر میکردند و اگر بعد از چند زایمان دیگر باردار نمیشدند خود را نازا میدانستند. درحالی که برای اغلب آنها به دلیل قند و فشار خون بالا بارداری خطرناک بود. در صورت آموزشهای صحیح به این افراد در این زمینه فرهنگسازی خواهد شد.»
آب آلوده بیماریآفرین
هادی حسنلو، متخصص جراحی عمومی: دکتر «هادی حسنلو» اولین بار است که کاروانهای سلامت را در سیستان و بلوچستان همراهی میکند. حضور تیمهای پزشکی در محرومترین مناطق سیستان و بلوچستان که حالا با سیل درگیر شدهاند را اتفاقی لازم و ضروری برای آنها میداند و از کمبود امکانات درمانی و بهداشتی این مناطق میگوید :«روستاهایی که ما به آن سر میزنیم بسیار محروم هستند و هیچ امکانات بهداشتی و درمانی در آن وجود ندارد. به دلیل ازدواجهای فامیلی بیماریهای ژنتیک در این روستاها به وفور به چشم میخورد. از طرف دیگر استفاده از آب آلوده برای خوردن و شست و شو بیماریهای انگلی زیادی در این منطقه شایع کرده است. افرادی که به ما مراجعه میکنند با نکات بهداشتی اولیه هم آشنایی ندارند و نیاز به آموزشهای جدی دارند.»
از مراجعانی میگوید که بیشتر زنان و کودکان هستند و با بیماریهای متنوعی درگیر هستند :«بیشتر از 90 درصد مراجعان ما در کاروانهای سلامت زنان و کودکان هستند و مردان حضور کمرنگتری دارند. بیماریهایی که با آن روبرو هستیم به دلیل تنوع مشکلات، بیماریهای مختلف و متنوعی هستند. مشکلات عفونی از شایعترین مشکلات مردم این روستاها است.»
از تغییر سبک زندگی مردم در این روستاها میگوید که به دلیل حضور مستمر کاروانهای سلامت در اینجا به وجود آمده است :«من سالهای قبل در این استان حضور نداشتم اما همه همکارانی که از سالهای قبل در این برنامه حضور داشتند میگویند فرهنگ مردم برای استقبال از آموزشها و توصیههای بهداشتی بسیار بالا رفته. پزشکان قدیمی کاروانهای سلامت میگویند در سالهای نخست حضور در این روستاها هیچ کس حتی تمایلی به ویزیت شدن و مراجعه به پزشک نداشته و به سختی اجازه گفت و گو و معاینه به پزشکان میدادند. اما این بار من میبینم که مردم برای معاینه صف میکشند و از خدمات بهداشتی و درمانی اینجا استقبال میکنند. آموزش و توصیههای بهداشتی هم در این استان همین راه را طی میکند و بالاخره بعد از تکرار و استمرار به نتیجه دلخواه میرسد. یکی از نکات خوب و مثبت کاروانهای سلامت این است که به صورت مستمر در استان سیستان و بلوچستان برگزار میشود. درواقع افرادی که ما معاینه میکنیم در دورههای قبل توسط پزشکان دیگر ویزیت شدهاند و بخشی از روند درمان خود را طی کردهاند.»