به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی جمعیت هلال‌احمر؛ با توجه به اینکه بسیاری از فعالان و امدادگران بشردوستانه در میدان عمل با فشارهای روانی شدید روبه‌رو هستند، روان‌شناسان همواره توصیه‌هایی درباره مراقبت از سلامت روان آنان ارائه می‌کنند.

 

سختی‌ها و خطراتی که امدادگران در شرایط بحرانی با آن روبه‌رو می‌شوند، امروز دیگر بر کسی پوشیده نیست و بسیاری از آنان در حقیقت واکنشی کاملا طبیعی به شرایطی غیرعادی و دشوار نشان می‌دهند. تحقیقات علوم اعصاب نشان می‌دهد قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض استرس شدید و فرساینده چه تأثیری بر انسان می‌گذارد. استرس زمانی سمی می‌شود که فرد در شرایطی غیرعادی و ناشناخته قرار گیرد؛ شرایطی که احساس کند کنترل چندانی بر اوضاع ندارد، منابع و حمایت‌های کافی در اختیارش نیست و با تهدید مواجه است.

 

چنین شرایطی، به‌ویژه اگر طولانی‌مدت و مداوم شود، ممکن است به فرسودگی و اختلال در سلامت جسم و روان بینجامد. اما چگونه می‌توان فهمید که فشار ناشی از کار امدادرسانی به مشکلی جدی تبدیل شده است؟

 

چند نشانه که نباید نادیده گرفت

-  آشفتگی و تنش عاطفی: زودرنجی، اضطراب، افسردگی

- زودتر از قبل وارد تنش و درگیری شدن با دیگران یا دوری از جمع و روابط اجتماعی

- احساس اینکه دیگر از نظر روحی ظرفیتی برای تحمل شوک‌ها باقی نمانده و هر اتفاقی فرد را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد

- ناتوانی در تمرکز و فکر کردن شفاف؛ حالتی که در آن هم همه‌چیز بیش از حد مهم به نظر می‌رسد و هم انگار هیچ‌چیز واقعا اهمیتی ندارد.

- تلاش برای آرام کردن یا فرار از فشارهای روانی از راه‌هایی که ممکن است آسیب‌زا باشد، مثل سیگار کشیدن

- درگیر شدن با یادآوری‌های ناگهانی و افکار آزاردهنده‌ای که مدام به ذهن هجوم می‌آورند

- احساس بی‌اعتمادی و سوءظن نسبت به دیگران

- مشکلات حافظه یا سردرگمی در تشخیص موقعیت و درک فضاهای اطراف

- شکل‌گیری تدریجی احساس پوچی و بی‌ثمر بودن تلاش‌ها

- از دست دادن علاقه و انگیزه درباره فعالیت‌هایی که قبلا برایمان عادی یا لذت‌بخش بودند

 

اینها فقط بخشی از مواردی است که نشان می‌دهند ذهن و روان ما زیر فشار استرس شدید کم‌کم در حال فرسوده شدن است؛ نشانه‌هایی که نباید نادیده گرفته شوند. با توجه به روحیه «از پسش برمی‌آییم» که در بسیاری از امدادگران وجود دارد، معمولا افراد سعی می‌کنند خود را سخت‌تر و مقاوم‌تر نشان دهند و با وجود این علائم به کار ادامه دهند، اما چنین رفتاری اغلب اوضاع را بدتر می‌کند و باعث شدت گرفتن مشکلات می‌شود.

 

راه بهتر این است که با صداقت، این نشانه‌ها را بپذیریم و تغییراتی در شرایط و رفتار خود ایجاد کنیم تا بتوانیم استرس فرساینده را بیشتر کنترل کنیم. البته این تغییرات برای هر فرد ممکن است متفاوت باشد، اما پژوهش‌های علوم اعصاب چند راهکار مشترک برای افزایش تاب‌آوری پیشنهاد می‌کنند که بهتر است همه امدادگران و فعالان بشردوستانه آنها را به کار گیرند.

 

توصیه‌هایی برای حفظ سلامت روان

 

چه هنگام مأموریت و چه خارج از آن، ارتباطات اجتماعی خود را حفظ و تقویت کنید: این موضوع ممکن است برای افراد درون‌گرا و برون‌گرا متفاوت باشد، اما برای سلامت روان بسیار ضروری است. هرچند حفظ ارتباط با دوستان و خانواده برای امدادگران، به‌ویژه هنگام حضور در مناطق بحران‌زده، همیشه آسان نیست، اما ارزشش را دارد که برای در تماس ماندن با آنان تلاش کنیم. امروزه با کمک فناوری، این ارتباط حتی در مناطق دورافتاده نیز بیش از گذشته ممکن شده است.

 

همیشه دلیل انجام این کار را به خودتان یادآوری کنید: داشتن حس هدف و معنا ــ چه ریشه‌گرفته از باورهای مذهبی باشد و چه ارزش‌های انسانی- می‌تواند تا حدی از انسان در برابر برخی تجربه‌های آسیب‌زا و ناامیدکننده‌ای که در کار امدادرسانی با آنها روبه‌رو می‌شود، از نظر روانی محافظت کند.

 

به توسعه مهارت‌ها و تخصص حرفه‌ای خود ادامه دهید: داشتن اعتماد به توانایی‌ها و مهارت‌های خود، احساس کارآمدی و توانمندی را افزایش می‌دهد و باعث می‌شود کمتر احساس کنید اوضاع از کنترل شما خارج شده است.

 

یاد بگیرید واکنش‌های احساسی خود را به شیوه‌ای سالم‌تر مدیریت کنید: احساسات‌تان را به‌عنوان نشانه‌ها و اطلاعاتی مهم بشناسید و آنها را به شکلی با دیگران در میان بگذارید که بتوانند واقعا بشنوند و درک کنند. فریاد زدن بر سر دیگران، هم قدرت فکر کردن آنان را مختل می‌کند و هم ذهن شما را از کار می‌اندازد و در نهایت تقریبا هیچ کمکی به حل مساله نمی‌کند.

 

به اندازه کافی بخوابید: مغز انسان بالغ برای عملکرد درست، هر شب به حدود ۷ تا ۸ و نیم ساعت خواب نیاز دارد. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که کمبود خواب چه پیامدهای جدی و نگران‌کننده‌ای برای عملکرد ذهنی و سلامت جسم و روان انسان دارد.

 

فعالیت بدنی و ورزش را فراموش نکنید: هرچند در محیط‌های پرخطر انجام ورزش همیشه آسان نیست، اما فعالیت بدنی به رشد سلول‌های جدید در بخشی از مغز کمک می‌کند که نقشی مهم در کنترل و پردازش استرس دارند؛ همان بخشی که تحت تأثیر استرس شدید و طولانی‌مدت آسیب می‌بیند. حدود ۲۰ دقیقه ورزش در روز، ۴ تا ۵ بار در هفته، مفید است. می‌توانید در محل کار یا اقامت تیمی ورزش کنید. هر نوع ورزشی مفید است؛ مهم این است که بدن تحرک داشته باشد و کمی عرق کنید.

 

در نهایت، اگر نشانه‌های استرس شدید و فرساینده را در خود می‌بینید، از کمک گرفتن غافل نشوید. روان‌شناسی و روان‌پزشکی امروز پیشرفت بسیاری کرده‌اند و می‌توانند در درمان اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و دیگر مشکلات روانی کمک موثری ارائه دهند؛ اما رسیدگی به این مسائل در همان مراحل اولیه بسیار آسان‌تر و موثرتر است. در مورد مشکلات روانی هم، درست مثل علائم جسمی، هرچه زودتر به مشکل توجه و برای حل آن اقدام کنیم، احتمال عبور موفق از آن بیشتر خواهد بود. منبع: گاردین/ مترجم: فرشته کیانی