رضاواعظی‌زاده/ از عصر دیروز در راهیم. حالا درک می‌کنم که چرا کرمان بزرگترین استان کشور است. عصر بود که از ساختمان جمعیت هلال احمر استان کرمان حرکت کردیم. بعد از 3 ساعت رانندگی به جیرفت رسیدیم. شب را ماندیم و بعد از نماز صبح با سه ساعت رانندگی دیگر بالاخره به منوجان رسیدیم. منوجان جنوبی‌ترین شهرستان کرمان است و پس از عبور از آن وارد استان هرمزگان می‌شویم. یک پژوهش در دانشگاه سراسری شهید باهنر نشان داده‌است 5 شهرستان جنوبی استان کرمان در همه شاخص‌های توسعه پایین‌ترین عدد را در کشور دارند.

خورشید از میان شاخه‌های نخل خرما سوسو می‌زند. کشاورزی درآمد اصلی منوجانی‌هاست. وارد شهر شدیم اما تصور می‌کردم در روستاهای حاشیه شهر هستیم. منوجان اینگونه است؛ شهری که بافت و شباهتش به روستاهای گرمسیری را بیشتر از شکل و شمایل مرسوم شهری دوست دارد. به مقصد رسیدیم. مدرسه‌ای بزرگ که قرار است چند روزی در اختیار هلال احمر باشد. جلوی در بسیار شلوغ است. صدای همهمه زن‌ها بلند است. زن‌هایی با لباس‌های خاص محلی.لباس‌های شبیه به زنان هرمزگان و به ندرت شبیه به زنان بلوچستان. مردها هم صف جداگانه‌ای دارند. همه درگیر نوبت گرفتن برای ویزیت و خدمات دندانپزشکی هستند.  اتوبوس پلاک اصفهان قبل از ما رسیده‌است. 25 دندانپزشک فارق‌التحصیل یا ترم آخر دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان به همراه استادشان علی‌رضا فرزانه خو  وارد سالن درمان شده‌بودند. 20یونیت دندانپزشکی فعال بود و کار شروع شده بود.

 دندانپزشکی صلواتی

این کاروان سلامت 3 روز است که از صبح زود تا پس از غروب آفتاب مشغول عصب‌کشی، پُرکردن و ترمیم، جرمگیری و کشیدن رایگان دندان مردم محروم این شهرستان است. رضا فلاح مدیرعامل جمعیت هلال احمر استان کرمان می‌گوید: «جمعیت هلال احمر پس از دو سیل ویرانگر در جنوب استان کرمان در هفته‌های گذشته، تصمیم گرفت با اتمام عملیات امدادرسانی، پزشکان داوطلب را در قالب کاروان‌های سلامت به مناطق سیل‌زده دعوت کند. در اینجا روزانه بیش از 200 نفر از خدمات درمانی دندانپزشکی به صورت رایگان بهره‌مند می‌شوند.»

دکتر فرزانه‌خو تا کنون 4بار به شهرستان‌های استان کرمان سفر کرده‌است. استاد دانشگاه اصفهان است و هر چند وقت یکبار کاروانی برای سلامتی مردم و در چارچوب فعالیت‌های سازمان داوطلبان هلال احمر به راه ‌می‌اندازد: « من تا کنون 4 بار دانشجویان و دندانپزشکان را به استان کرمان آورده‌ام. یکبار شهرستان فهرج، 2 بار ریگان و اکنون هم منوجان.»

همه‌ی تخت‌های درمان، لوازم و تجهیزات به شکل سیار با یک کامیونت جابه‌جا می‌شوند. این کاروان سلامت کامل است. فقط کافی‌است یک ساختمان برای برپایی درمانگاه و یک خوابگاه برای شب‌خوابی در اختیارشان گذاشته شود. او می‌گوید: « مواد لازم دندان را به همراه همه تجهیزات ریز و درشت از قبل تهیه می‌کنیم. خیران مختلفی در این کار به ما کمک می‌کنند.»

از او می‌پرسم مواد دندان را از کجا می‌خرید که ارزان‌تر شود؟ می‌خندد و می‌گوید: « از جایی که گران‌تر از همه‌جاست. من وسواس فراوانی دارم که فقط از مواد درجه یک تولید ایران استفاده کنیم. بنابراین برای خریدن بهترین و گران‌ترین مواد ایرانی به شرکت‌های معتبر مراجعه می‌کنم.»

زنی محلی جلو می‌آید و میان حرف من و آقای دکتر می‌پرد. «خدا خیرت بده دکتر. 13 تا دندان شوهرم را کشیدید. خیلی وقت بود که می‌خواست دندان مصنوعی بگذارد ولی پول نداشتیم. باید می‌رفتیم کهنوج( شهرستانی در فاصله بیش از 100 کیلومتری شمال منوجان) آن‌جا هر دندان را 300 تا 400 تومان پول کشیدن می‌گیرند.

 

درمان و پیشگیری

مهدیه از دندانپزشکان داوطلب این کاروان است. او می‌گوید «ما فقط درمان نمی‌کنیم. مثلا بسیاری از افراد برای کشیدن یا ترمیم آمده‌اند. ولی ما ریشه‌های پوسیده و کهنه را می‌بینیم و آن‌ها را خارج می‌کنیم. ریشه‌های پوسیده چون درد ندارد و به همین علت بیمار آن‌ها را رها می‌کند و این در آینده مشکلات جدی درست می‌کند.»

یکی از پزشکان پسر با لهجه غلیظ اصفهانی می‌گوید« پیشگیری آموزش هم هست. اینجا به جرم‌گیری اعتقادی ندارند. جرم‌گیری دندان‌های بیمار قبلی من 4 برابر معمول وقت گرفت. سال‌ها بود که اینگونه بود. آموزش‌های استفاده از نخ دندان و مسواک‌زدن مستمر کار سختی نیست. اگر بتوانیم بیمار را طوری متقاعد کنیم که از امروز به بعد توجه بیشتری به بهداشت دهان و دندان کند؛ ما کارمان را به درستی انجام داده‌ایم.»

کودکان بخش زیادی از بیماران را تشکیل می‌دهند. مظلوم، مودب و سربه‌زیر می‌ایستند و وقتی نوبتشان می‌شود؛ خیلی جدی و رسمی مثل آدم‌ بزرگ‌ها روی تخت دندانپزشکی دراز می‌کشند و بی اشک و آه و ناله و اغلب با چشمانی متعجب تحت درمان قرار می‌گیرند. دندان‌های کودکان نیاز به مراقبت و رسیدگی ویژه دارد. این‌ اقدامات می‌تواند از ابتلا به بیماری‌های دندان در بزرگسالی تا حد بسیار زیادی بکاهد.

 نه فقط درمان

متین از دیگر دندانپزشکان است. با چشمانی که شوق، تعجب و غم را با هم درآمیخته، از تجربه شب گذشته می‌گوید. احساساتش برانگیخته شده. می‌گوید: «دیشب به روستای پورشعبان رفتیم. برایشان بسته‌های مواد غذایی و اقلام خوراکی بردیم. باورم نمی‌شد یک روستا خانه نداشته باشد و همه‌ی ساکنان آن کپرنشین باشند.»

 عکس‌ها را نشان می‌دهد. می‌پرسم چرا همه چپیده‌اید در وانت پیکاپ هلال‌احمر؟ آنجا منطقه‌ی به نسبت مرتفعی است. هوا سرد نبود؟ «چرا سرد بود. اما ما شور و شوق داشتیم. جاده در سیل آسیب دیده‌بود. اتوبوس در میانه راه متوقف ماند. ناچار همه با خودروهای باری هلال احمر رفتیم. اما آنچه دیدم حتی تاکنون نشنیده بودم.»