حسن فراهانی، مسئول هماهنگی خانه‌های هلال کشور: با استقرار دولت سیزدهم، جمعیت هلال‌احمر نیز در آستانه ورود به دوران جدید مدیریتی قرارگرفته است، واضح است که تیم مدیریتی جدید نیز در مسیر اصول و اهداف نهضت جهانی و همچنین اجرای وظایف و مأموریت‌های محوله از تمام توان خود استفاده خواهد کرد و در راستای حمایت از این مسیر، بررسی نقاط قوت و چالش‌های موجود در دوره‌های گذشته موضوعی است که می‌تواند بر کیفیت و اثربخشی فعالیت‌ها در دوران جدید خدمت‌رسانی در این نهاد مقدس اثرگذار باشد. در این نوشتار تلاش شده است با نگاهی به روند ایجاد، گسترش و تقویت خانه‌های هلال به‌عنوان یکی از اولویت‌های اصلی جمعیت هلال‌احمر در مدت مدیریت  آقای دکتر کریم همتی به‌عنوان رئیس جمعیت، گزارشی از وضع موجود و برنامه‌های آتی در راستای دستیابی به وضعیت مطلوب ارائه شد.

در ابتدای مسیر ایجاد یک‌زبان مشترک و باور سازمانی در بدنه جمعیت، دشوار می‌کرد اما با حمایت مدیران ستادی و استانی و همدلی ایجادشده این طرح به‌عنوان یک ابزار کارآمد موردپذیرش بخش‌های مختلف جمعیت قرار گرفت. همکاری سازمان‌ها و معاونت‌ها در کنار ایجاد دبیرخانه و کمیته هماهنگی، نظارت و راهبری خانه‌های هلال موجب شد این طرح که در دوره‌های مدیریتی گذشته نیز به شکل دیگری آغازشده بود، با انسجام و هماهنگی کامل به اوج شکوفایی خود برسد. در تابستان سال 1399 با تشکیل دبیرخانه و تدوین دستورالعمل‌های مربوطه نزدیک به هزار خانه هلال در سطح کشور وجود داشت که بخش زیادی از آن‌ها به دلیل نبود برنامه جامع از چرخه فعالیت خارج‌شده بودند که با برنامه‌ریزی و پیگیری مداوم در کنار مشارکت مردمی که زمینه‌ساز افزایش و ترمیم سرمایه اجتماعی جمعیت است، زمینه دستیابی به 5هزار خانه هلال که در برنامه پنج‌ساله جمعیت مورد تأکید قرارگرفته بود فراهم شد و حتی استقبال بی‌نظیر جامعه موجب افزایش آمار خانه‌های هلال به بیش از 6هزار واحد شد، ضمن آنکه با تأکید و نظارت بر کیفیت فعالیت‌ها به‌جای کمیت‌های آماری، امروز خانه‌های هلال به شبکه‌ای توانمند، پویا و فراگیر تبدیل‌شده است.

در ادامه و پس از تصویب دستورالعمل، تهیه شیوه‌نامه‌های فعالیت خانه‌های هلال که دربرگیرنده حدود وظایف و اختیارات سازمان‌ها، معاونت‌ها، استان‌ها و شعب در ارائه خدمات خانه‌های هلال بود با مشارکت نمایندگان بخش‌های مختلف جمعیت و کارشناسان مجرب از حوزه‌های مختلف پیگیری و تهیه شد. این شیوه‌نامه‌ها هم به خانه‌های هلال قدرت نوآوری و ابتکار می‌بخشید و هم از اعمال سلیقه‌ها و گرفتار شدن در مراحل زمان‌بر مکاتبات اداری و ... بی‌نیاز می‌ساخت و به‌این‌ترتیب طرح خانه‌های هلال تبدیل به پویشی شد که سایر بخش‌های جمعیت نیز بتوانند در اجرای وظایف و مأموریت‌های خود به‌عنوان الگویی موفق از آن بهره بگیرند.

 همچنین در راستای جذب کمک‌های بین‌المللی برای حمایت از برنامه‌های جمعیت هلال‌احمر، موضوع توسعه و تجهیز خانه‌های هلال به‌عنوان یک طرح موفق در برنامه عملیاتی سال ۲۰۲۱ - ۲۰۲۲ جمعیت گنجانده شد و این برنامه پس از تصویب و انتشار از سوی فدراسیون بین‌المللی جمعیت‌های صلیب سرخ و هلال‌احمر در اختیار اهداکنندگان قرار گرفت تا جذب کمک‌های اهدایی تسهیل گردد. در ماه‌های آینده مبالغ قابل‌توجهی برای این امر اختصاص خواهد یافت که در برنامه سال ۲۰۲۲ افزایش خواهد داشت.

همچنین کمیته بین‌المللی صلیب سرخ نیز نسبت به کمک مالی برای توسعه خانه‌های هلال تعهد کرده است که از طریق آموزش همگانی اجرایی خواهد شد.

لازم به یادآوری است که همه این اقدامات در طول مدتی کمتر از دو سال و در شرایطی که همه‌گیری کرونا بخش عمده‌ای از فعالیت‌های معمول در کشور را متوقف کرده و همچنین فشار مضاعفی بر جمعیت هلال‌احمر وارد کرده بود اتفاق افتاده است و جالب آنکه خانه‌های هلال علیرغم مدت‌زمان کوتاهی که از فعالیتشان می‌گذرد مشارکت چشمگیر و بسیار مؤثری درزمینهٔ مقابله با بیماری و پیامدهای ناشی از آن داشته‌اند. از طرفی مشارکت خانه‌های هلال در سوانح و حوادثی که در سال گذشته اتفاق افتاده مشارکت مؤثری بوده است، حضور سریع برای ارزیابی، شناخت کامل از منطقه تحت پوشش و قابل‌اعتماد بودن گزارش‌ها ارسالی از سوی خانه‌های هلال، قدرت برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری برای ارائه خدمات را افزایش می‌دهد و این می‌تواند زمینه‌ساز کارکرد نوینی در حوزه مدیریت بحران کشور باشد که البته در قوانین سازمان مدیریت بحران نیز موردتوجه قرارگرفته است.

این سرمایه عظیم به‌دست‌آمده نیازمند توانمندسازی، پایدارسازی و توجه مداوم است چراکه در صورت کم‌توجه‌ی به خدمات داوطلبانه این شبکه گسترده، به‌مرورزمان شاهد دلسرد شدن داوطلبان و غیرفعال شدن خانه‌های هلال خواهیم بود که این موضوع اثر منفی بر سرمایه اجتماعی جمعیت هلال‌احمر به‌عنوان مهم‌ترین دارایی این نهاد مردمی خواهد گذاشت. جذب اعتبارات، تلاش برای تثبیت نقش خانه‌های هلال در ساختار مدیریت بحران کشور و استفاده از ظرفیت سازمان‌ها و نهادهای مختلف برای تقویت اثربخشی و حمایت از فعالیت خانه‌های هلال مواردی است که نیازمند پیگیری و توجه تا رسیدن به نقطه مطلوب است.

در پایان از حمایت‌ها، پیگیری و توجه رئیس  جمعیت   دکتر همتی و دبیر کل    دکتر قوسیان مقدم که با هدایت و نظارت بر مراحل برنامه‌ریزی و اجرا، زمینه موفقیت این طرح ملی که توسط نمایندگان فدراسیون بین‌المللی نیز موردتقدیر قرارگرفته است را فراهم کردند، سپاسگزاری کرده و برای تیم مدیریتی جدید که ازاین‌پس عهده‌دار هدایت این نهاد خدمتگزار و باسابقه خواهند بود، از درگاه خداوند متعال توفیق و سربلندی مسئلت کرده و پیشنهاد می‌کنم مدیران جمعیت در سال‌های پیش رو ضمن تقویت ارکان خانه‌های هلال که در دستورالعمل و شیوه‌نامه‌ها مورداشاره قرارگرفته است برای حفظ و گسترش این ظرفیت عظیم برنامه‌ای ویژه تهیه و تدوین کنند.