۴۰ سال، ۴۰ اقدام/ گزارش بیست و سوم: روایتی خواندنی از زندگی سگ‌های زنده‌یاب و ردیاب ایرانی

فرارسیدن چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی، فرصت مناسبی برای مرور دستاوردها وموفقیت‌های کشور در حوزه‌های مختلف است. دهه فجر با انتشار ۴۰ گزارش به صورت روزانه، مجموعه‌ای از این موفقیت‌ها و دستاوردها را در حوزه‌های کاری جمعیت هلال احمر به طور خلاصه مرور می‌کنیم؛ روایت زندگی سگ‌های زنده‌یاب ایرانی بیست و سومین گزارش است.

سگ‌ها در اوایل سال ۱۷۵۰ میلادی برای کمک به مجروحان و گمشدگان استفاده می شدند. تیم‌های جست و جو و نجات امروزی، همکاری میان سگ و انسان است که عملیاتی همچون ردیابی، پیدا کردن قربانیان جنایات، بهمن، زلزله و سیل را انجام می‌دهند.

حضور سگ‌های نجات ایران در زلزله‌های پاکستان و اندوزی و دیگر حوادث رخ داده در ایران مثل زلزله بم، کرمانشاه، ورزقان، حادثه معدن یورت، سقوط هواپیما در رامسر، سیل الموت در قزوین، ریزش مترو در قم، آتش‌سوزی منطقه نقاره‌خانه کهگیلویه و بویراحمد و حادثه پلاسکو بیش از پیش اهمیت کار سگ‌های زنده‌یاب برای نجات جان انسان ها را نشان می‌دهد.

۷ سگ و ۶ مربی ایرانی ناجی ۶۷ نفر در بم

مرکز آنست یا همان «آموزش، نگهداری سگ‌های تجسس» در سال 1379 راه‌اندازی شد و سال ۱۳۸۲ همزمان با زلزله بم فعالیتش را با 7 قلاده سگ آغاز کرد و توانست در اولین حضور جدی و چشمگیر خود در زلزله بم ۶۷ نفر را زنده نجات دهد، کاری که هیچ یک از کشورهای آمریکای و اروپایی حاضر در زلزله بم نتوانستند انجام دهند.

کرونی، جری، جیمی، رکسی، سنتو، جو، جکی، پیتر و سزار اولین سگ‌های زنده‌یابی هستند که به همراه مربیانشان توانستند در زلزله بم ۶۷ زنده را از زیر آوار نجات دهند و اجساد بسیاری را هم از زیر آوار پیدا کردند. کرونی؛ تنها سگی بود که در زلزله بم ۱۳ نفر را زنده از زیر آوار نجات داد.

به دلیل عملکرد چشمگیر مربیان و سگ‌های زنده‌یاب در زلزله بم، سازمان جهانی سگ‌های زنده‌یاب، مراسم قدردانی از جمعیت هلال احمر ایران در مقر این سازمان در اتریش برگزار کرد.

پس از زلزله بم به مرور واحدهای آنست در دیگر نقاط ایران هم تشکیل شد، آذربایجان شرقی و غربی، گیلان، مازندران، سنندج، کردستان، بندرعباس، شیراز و اصفهان از اولین استان‌هایی بودند که از سگ‌های زنده‌یاب در حوادث کمک گرفتند.

دومان، اولین سگی بود که در عملیات کوه‌های الوند به همراه یاشار شادپور، مربی‌اش راپل انجام داد و همچنین توانست یک نفر را در زلزله ورزقان زنده از زیرآوار نجات دهد، سگ قهرمانی که ۲۵ فروردین ۹۵ از دنیا رفت و حالا باتیس جایگزین او برای یاشار شده است، باتیس ژرمن شپرد است اما فقط زبان ترکی را می‌فهمد و مربی‌اش با او ترکی صحبت می‌کند.

رکس‌های ایرانی!

رکس، پرطرفدارترین اسم در میان سگ‌های زنده یاب ایرانی است؛ درحال حاضر ۵ سگ با نام رکس به عنوان سگ زنده‌یاب در ایران وجود دارد که جالب است بدانید رکسِ آذربایجان غربی، بزرگ‌ترین سگ زنده‌یاب ایران و 2.5 ساله است و حدود ۱۵ عملیات با دوستش جانتاپ انجام داده است.

بازیگری سگ‌های زنده‌یاب در پروژه‌های سینمایی

ببری؛ سگ آموزش دیده هلال‌احمر گیلان است که در فیلم سینمایی کاتی و ستاره با کارگردانی رضا مجلسی بازی کرد، فیلمی با فضایی فانتزی که بخش زیادی از آن در شمال ایران فیلمبرداری شده و به جشنواره بین‌المللی فیلم کلکته و داکا هم راه یافته است.

حضور ۳۰ قلاده سگ زنده‌یاب در زلزله کرمانشاه

الکس ۹ ساله، سگ باتجربه استان ایلام است که در زلزله کرمانشاه توانست یک مادر و فرزند را زنده از زیرآوار نجات دهد و در همین عملیات خودش هم مصدوم شد.

الکس به همراه تیتو، باتیس، پاشا، جانتاپ، وایپر، شارون، جیمی، آسو، شیپر، رینو، فیدو، مارشال، مکسس، جیمی، مسی، سزار، کایلو، لیون، تام، سنتو، بالتی، لیدو و لادو که از استان‌های ایلام، آذربایجان شرقی و غربی، همدان، کردستان، کرمانشاه، قم، قزوین، زنجان، چهارمحال و بختیاری، اصفهان و ۶ سگ‌ سازمان امداد و نجات همگی در زلزله کرمانشاه حضور داشتند و علاوه بر نجات ۶ نفر توانستند به پیدا کردن ۱۵ جسد از زیر آوار نیز کمک کنند.

حضور سگ‌های زنده‌یاب در آوار، گم‌شدن در کوه و حتی حوادث ساحلی

جکی؛ سگ ۶ ساله زنده‌یابی است که کمی ظاهرش با دیگر ژرمن‌شپردها فرق دارد و بیشترین آمار حضور در حوادث کوهستان و ریزش آوار را از سال ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۷ داشته است. سگی سیه‌چُرده که در ۱۰ حادثه کوهستان و ۱۷ حادثه ریزش آوار را با دوستانش مایلی، لیزا و هیرو در استان خراسان جنوبی شرکت کرده است.

سزار و کایلو، سگ‌های استان زنجان هم علاوه بر شرکت در سیل آذرشهر و الموت قزوین، حضور در عملیات ساحلی را هم در کارنامه خود دارند.

«وایپر» سگ معروف کرمانشاه

وایپر، سگی است که عکسش در حین دلداری دادن به کودکان زلزله‌زده کرمانشاه معروف شد، او به همراه شارون سگ‌های استان همدان هستند که سابقه حضور در عملیات سقوط بهمن در پیست اسکی، سیل راور کرمان، زلزله ورزقان و کرمانشاه را هم دارند.

«جانتاپ» به زبان ترکی یعنی «نجاتِ جان»

جانتاپ؛ سگ قدیمی‌ترین مربی مرکز آنست هلال‌احمر است، اما سگی یک سال و نیمه که جایگزین جانتاپ، سگ سابق آذربایجان غربی شده! جانتاپ بازنشسته در زلزله ورزقان شخصی را که در حالت سجده و در هنگام نماز به واسطه ریزش آوار از دنیا رفته بود پیدا کرد. او ۱۰ سال سگ زنده‌یاب هلال‌احمر بود.

لابرادور؛ نژاد جدید سگ‌های زنده‌یاب در ایران

حالا دیگر نژاد سگ‌های زنده‌یاب ایرانی تنها محدود به ژرمن شپرد نمی‌شود و نژاد لابرادور که یکی از باهوش‌ترین نژادها در میان سگ‌ها به حساب می‌آید هم برای زنده‌یابی در ایران استفاده می‌شود؛ لی‌لی، شاینی و لادو سه سگ از نژاد لابرادور هستند که الان آماده زنده‌یابی در حوادث هستند.

فعالیت‌های بین المللی سگ‌های زنده‌یاب ایران

یک سال بعد از زلزله بم تیم سگ‌های زنده‌یاب هلال احمر ایران برای امدادرسانی به زلزله‌زدگان اندونزی به این کشور اعزام شدند و در سال ۸۴ به یاری حادثه‌دیدگان زلزله پاکستان رفتند و موفق به شناسایی یک فرد زنده از زیر آوار شدند.

در همین سال یعنی در سال ۲۰۰۵ اولین بار مربیان آلمانی برای آموزش سگ‌های زنده‌یاب به ایران آمدند؛ روند آموزش با حضور مایکل کیلو؛ مربی آلمانی تا سال ۲۰۰۷ ادامه داشت .

همچنین در سال ۲۰۰۵، دو مربی سگ‌های زنده‌یاب برای آموزش و دوره‌های سرمربی‌گری به آلمان اعزام شدند. این آموزش‌ها در ایران و آلمان بصورت مستمر ۴سال به طول انجامید و بعد از پایان این آموزش‌ها،این مربیان توانستند درجه سرمربیگری را دریافت کنند و به سایر مربیان ایرانی نیز آموزش دهند.

در سال ۲۰۱۷ تعداد سرمربیان به ۱۱ نفر رسید. این سرمربی‌ها در حال حاضر تخصص و استاندارد‌های لازم برای آموزش به کشورهای همسایه را نیز در اختیار دارند.

در سال ۲۰۱۴ پس از ارزیابی تیم سگ‌های زنده‌یاب توسط مارک هافمن در اصفهان تصمیم برای برگزاری دو دوره حرفه‌ای در ساوه و شهریار گرفته شد. به این ترتیب با برگزاری ۲ دوره در آلمان و ۲ دوره در ایران آخرین تمرین مشترک ایران و آلمان با حضور ۴ سگ آلمانی و مربیانشان در آذرماه سال ۹۷ انجام شد.

سگ‌های زنده‌یاب ایرانی، اجتماعی هستند

جمعیت هلال احمر ایران یک تفاهم نامه همکاری های مشترک در خصوص آموزش و نگهداری سگ ها زنده یاب با صلیب سرخ آلمان دارد که در اجرای این تفاهم نامه تمام شیوه و آموزش های اجراشده برای تربیت سگ های زنده یاب از جمله مهارت‌های ارتباط با مصدوم، آشنایی با موانع، فرمانپذیری و اجتماعی شدن این سگ ها طبق روش های مرسوم در اروپا و مطابق با استانداردها به صورت دقیق رعایت می‌شود و به منظور هماهنگی بیشتر با سایر استان‌ها نیز هفته‌ای یک بار تمرین مشترکی را با آنها برگزار می‌شود تا استان‌های معین بتوانند در مواقع بروز حوادث طبیعی، غیرطبیعی و انسان ساخت از این سگ ها استفاده کنند.

۱۰۰ عملیات توسط سگ‌های زنده‌یاب

سالانه به طور متوسط ۱۰۰ عملیات نجات از سوی سگ‌های زنده‌یاب و ردیاب برای نجات افراد گرفتار در انواع حوادث و سوانح در ایران انجام می شود و در حوادث خارج از کشور نیز برحسب نیاز از وجود این سگ‌ها استفاده خواهد شد. به طور کلی از ابتدای سال ۹۲ تا ۲۹ دی‌ماه سال ۹۷، مرکز آنست سازمان امدادونجات هلال‌احمر بیش از ۸۰۰ عملیات که شامل حوادث و مانورها می‌شود را انجام داده است.

هم اکنون در ایران ۸۰ قلاده سگ زنده‌یاب در هلال احمر در مواقع حوادث بکارگیری می‌شوند که از این تعداد هر یک از ۳۱ استان ایران ۲ قلاده سگ (در مجموع ۶۲ قلاده)، استان تهران دارای ۸ قلاده سگ در ۴پایگاه و مابقی در سازمان امداد و نجات به عنوان پشتیبان کننده عملیات نگهداری می‌شوند.

چیکو، جیپسی، شادو، لی‌لی، شاینی و دیسکی سگ‌هایی هستند که در مرکز آنست نگهداری می‌شوند و پیتر، سنتو، تورا، گورا، ماکسی، آلنز، فیدل و سزار سگ‌های زنده‌یاب هلال‌احمر استان تهران هستند.

پلاسکو و پرواز ققنوس‌ها

جالب است بدانید درحوادثی که به حضور سگ‌های زنده‌یاب نیاز باشد، مرکز آنست جمعیت هلال‌احمر به‌عنوان متولی اصلی جست‌وجوی حادثه‌دیدگان حضور دارد. به همین دلیل هم ١٤ قلاده سگ، شامل ٨ تیم از آنست و ٦ تیم از پشتیبانی در محل حادثه پلاسکو حضور داشتند.

شروع آموزش ردیابی برای سگ‌های ایرانی

همه سگ‌های زنده یاب تمامی آموزش‌ها را در ایران فرا می‌گیرند. و در حال حاضر سر‌مربی‌ها در حال آموزش سگ‌های ردیاب هستند که این آموزش‌ها با ۲قلاده سگ آغاز شده است که لی‌لی سگی از نژاد لابرادور است که این آموزش‌ها را کاملا بومی فراگرفته و در عملیات‌ها حاضر می‌شود.

مرکز آموزش و نگهداری سگ‌های جست‌وجو و نجات با برنامه ریزی مدون و آموزش‌های تخصصی به دنبال این است که تمامی استان‌ها در سال‌های آتی سگ‌های ردیاب را نیز در اختیار داشته باشند.