به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی جمعیت هلال‌احمر به نقل از پیام هلال، آنقدر برای رسیدن به هدف‌شان پافشاری کرده‌اند که حالا مردم اندیمشک به پاس یک دهه رنج و مرارت برای کاشت نهال بلوط و ترویج فرهنگ درختکاری در منطقه، نام‌شان را «پسران بلوط» گذاشته‌اند. احمد قلاوند به عنوان بردار بزرگتر قدم اول را برداشت و پس از او مهرداد هم پای کار آمد تا امروز پسران بلوط الوار گرمیسری مردم یک شهر را برای حفظ و احیای بلوط پشت سر خود ببیند.

زندگی عشایر با درختان بلوط گره خورده است

اهالی اندیمشک، به ویژه ساکنان بخش الوار گرمسیری این شهرستان، برادران قلاوند را به خوبی می‌شناسند. آنها 8 سال است که شانه به شانه هم برای حفظ جنگل‌های بلوط بخش الوار گرمسیری شهرستان اندیمشک کمر همت بسته‌اند. دو برادری که برای درختان کهنسال بلوط زاگرس دغدغه دارند و زندگی‌شان را وقف درختکاری و حفظ محیط زیست شهر آبا و اجدادی‌شان کرده‌اند. 8 سال پیش که تصمیم به حفظ و احیای درختان بلوط الوار گرمسیری گرفتند، کمتر کسی تصور می‌کرد که برادران ساکن روستای تاک‌آب در ماموریت‌شان موفق شوند اما آنها اکنون توانسته‌اند اهالی روستای تاک‌آب و روستاهای اطراف را هم با خود همراه کنند.مهرداد که یکی از اعضای فعال کانون جوانان اندیمشک است، از اهمیت درختان بلوط الوار گرمسیری در زندگی مردم اندیمشک می‌گوید:« در بخش الوار گرمسیری، 80 هزار هکتار جنگل بلوط وجود دارد. بلوط‌هایی از نوع گرمسیری که کهنسال‌ترین و مقاوم‌ترین درختان بلوط زاگرس به شمار می‌روند. این جنگل‌ها علاوه بر فواید زیست محیطی، در معیشت عشایر اندیمشک هم بسیار موثرند. آنقدر که زندگی 800 خانوار عشایر که در میان جنگل‌های بلوط زندگی می‌کنند، با این درختان کهنسال و مفید گره خورده است. گروهی ازعشایر و روستاییان اطراف با فروش میوه درخت بلوط روزگار می‌گذرانند و میوه این درخت حتی برای دامداری عشایر و روستاییان بخش الوار گرمسیری کاربردهای زیادی دارد.» اندیمشک هم مثل دیگر شهرهای استان خوزستان، سال‌هاست که با معضل ریزگردها دست و پنچه نرم می‌کند. مهرداد از نقش این درختان در جلوگیری از هجوم ریزگردها به شهر می‌گوید:« درختان بومی منطقه از جمله درختان بلوط، کنار و... از فرسایش خاک جلوگیری کرده و در نهایت از هجوم ریزگردها به شهر جلوگیری می‌کنند. با این وجود اما چند سالی است که بلوط‌های الوار گرمسیری به دلیل شیوع بیماری و آتش‌سوزی رو به زوال گذاشته‌اند و همین امسال باز هم شاهد افزایش ریزگردها بودیم.»

بدون همراهی مردم موفق نمی‌شدیم

برادران قلاوند اما از سال 1391 فعالیت‌شان را برای حفظ بلوط‌های الوار گرمسیری شروع کرده‌اند. احمد که یک سالی از مهرداد بزرگ‌تر است و قدم اول را برای حفظ بلوط‌های الوار گرمسیری برداشته، می‌گوید:« فعالیت در حوزه محیط زیست را با پاکسازی ردوخانه‌ها و مناطق گردشگری منطقه از زباله شروع کردیم اما کمی بعد با درک اهمیت درختان بلوط، تصمیم گرفتیم برای حفظ این جنگل‌های ارزشمند قدمی برداریم. آتش‌سوزی یکی از بزرگترین تهدیدها برای درختان بلوط منطقه بود. گاهی آتش‌سوزی در جنگل چند روز طول می‌کشید و درختان بسیاری از بین می‌رفتند. پیش از کاشت نهال جایگزین باید ابتدا فکری برای آتش‌سوزی درختان می‌کردیم. گام اول برای حفظ محیط زیست، آگاه کردن مردم و تنظیم رفتار آنها با محیط زیست است. ابتدا سراغ مدارس رفتیم و با آموزش چهره به چهره به نوجوان‌ها و اهالی روستاها، از آنها خواستیم برای پیشگیری و مهار آتش‌سوزی با ما همراه شوند. دامداران و گله‌داران روستاها را دور هم جمع می‌کردیم تا از ورود دام‌ها به منطقه‌ای که نهال بلوط کاشته شده جلوگیری کنند. کمی بعد با همراهی اهالی روستاهای اطراف به فکر کاشت نهال بلوط افتادیم. آن روزها بذر درختان را جمع‌آوری می‌کردیم و با تولید نهال، تلاش می‌کردیم از نابودی درختان بلوط جلوگیری کنیم.» حرف‌ها که به اینجا می‌رسد، مهرداد می‌گوید:« همه فعالیت‌های ما به صورت گروهی و با کمک اقشار مختلف روستا انجا می‌شود. سال اول توانستیم 200 نهال بلوط را با کمک اهالی در کوه‌های اطراف تولید کرده و بکاریم. طولی نکشید که ابتدا اعضای خانواده و سپس مردم روستای تاک‌آب با ما همراه شدند. اهالی روستاهای اطراف هم وقتی به اهمیت موضوع پی بردند، دست به دست ما دادند. در نهالستان‌ها، جنگل‌های اطراف و حتی برخی از اهالی حتی در حیاط خانه و هر جایی که امکان تولید نهال وجود داشت، بذر بلوط، کنار و...را برای تولید نهال پرورش داد. آنقدر که در سال 1395 توانستیم با کمک اهالی روستا 1500 نهال بلوط و کنار گرمسیری بکاریم.»

اینجا انجمن دوست‌داران محیط زیست است

اکنون 8 سال از آغاز فعالیت مهرداد و احمد می‌گذرد و حالا فعالان محیط زیست، آنها را به نام «پسران بلوط» می‌شناسند. پسرانی که علاوه بر تلاش برای درختکاری و آگاه کردن مردم با اهمیت درختان بلوط، اقشار مختلف شهر را هم با خود همراه کرده‌‌اند. آنها سال گذشته به صورت رسمی از «انجمن زیست محیطی دارستان الوار اندیمشک» رونمایی کرده‌اند. انجمنی متشکل از همه گروه‌های مردمی که هدفش حفظ و احیای درختان بلوط و حفاظت از محیط زیست الوار گرمسیری است. مهرداد به عنوان یکی از اعضای هیوت موسس این انجمن از مهترین فعالیت‌های انجمن دارستان می‌گوید:« آگاهی بخشی و اطلاع‌رسانی، شاید مهمترین گام برای حفظ محیط زیست است. اگرچه سال گذشته انجمن دارستان به صورت رسمی فعالیتش را آغاز کرد اما از سال 1394 با دعوت از گروه‌های مختلف مردم، فعالیت انجام را شروع کرده بودیم. حالا معلمان، کارمندان، دهیاران و اعضای شورای روستاها، روستاییان، دانشجویان و همه کسانی که برای درختان بلوط الوار گرمسیری دغدغه دارند، در همایش‌های انجمن شرکت می‌کنند. در این همایش‌ها علاوه بر آگاهی بخشی و آموزش نحوه حفظ و احیای درختان، هر سال 500 نهال کنار و بلوط به مردم اهدا می‌کنیم تا با کاشت این نهال‌ها برای حفظ محیط زیست ترغیب شوند. از طرفی کتاب‌های مرتبط با موضوع محیط زیست و کیسه‌های نخی جایگزین کیسه‌های پلاستیکی میان شرکت کنندگان توزیع می‌شود.» اگرچه انجمن دارستان با هزینه‌های مردمی و داوطلبانه به فعالیت خود ادامه می‌دهد اما برادران قلاوند و دیگر اعضای انجمن، هر سال با تقدیر از فعالان محیط زیست شهر، آنها را برای ادامه فعالیت در این حوزه تشویق می‌کنند. احمد می‌گوید:« در این همایش ده نفر برتر شهر را در حوزه محیط زیست معرفی و از آنها تقدیر می‌کنیم تا دیگران هم برای ادامه کار انگیزه پیدا کنند. هدف اصلی ما حفظ داشته‌های محیط زیستی و حفظ درختان بلوط منطقه است. برای این کار نیاز به آموزش داریم. اکنون پس از 8 سال از آغاز فعالیت ما، اهالی روستاهای اطراف خودشان در فصل زادآوری بلوط، دور نهال‌ها را سنگ‌چینی کرده و از ورود دام‌ها به محل کاشت نهال‌های بلوط جلوگیری می‌کنند. وقتی یکی از روستاییان به صورت خودجوش با من تماس می‌گیرد و می‌گوید امروز برای سنگ‌چینی نهال‌ها به جنگل می‌رود، انگار همه دنیا را به من داده‌اند.»

شانه به شانه هم برای بلوط‌های ایذه

جوانان و اعضای کانون‌های دانشجویی ایذه هم در کنار دیگر اقشار و گروه‌های فعال محیط زیست، برای حفظ پوشش گیاهی و درختان ارزشمند خطه جنوبی کشور دغدغه دارند. آنها هم شانه به شانه دیگر گروه‌ها به مناطق گردشگری، کوهپایه‌ها و جنگل‌های اطراف شهر می‌روند تا درختان بلوط ارزشمند زاگرس را از مخاطرات طبیعی و غیرطبیعی حفظ کنند. «حمد‌الله کاظمی» دبیر کانون دانشجویی دانشگاه آزاد ایذه از فعالیت جوانان و اعضای کانون‌های دانشجویی شهر برای کاشت نهال بلوط و همکاری با دیگر گروه‌های فعال محیط زیست می‌گوید:« جنگل‌های بلوط ایذه، اهمیت زیادی برای محیط زیست منطقه ما دارند. این درختان علاوه بر جلوگیری از فرسایش خاک و افزایش ریزگردها، برای تامین معیشت برخی از روستاییان هم نقش دارند. اما متاسفانه همیشه آتش‌سوزی های طبیعی و یا آتش‌سوزی ناشی از بی‌دقتی گردشگران در کمین این درختان است و در این سال‌ها درختان بسیاری به همین دلیل از بین رفته‌اند. اعضای کانون دانشجویی ما و جوانان فعال شهر اما برای جایگزین کردن درختان بلوط و کاشت نهال دغدغه دارند. چندی پیش وقتی از طرح شهرداری برای درختکاری در منطقه اشگفت سلمان باخبر شدیم، همراه با گروهی از جوانان فعال و امدادگران شهر برای کمک به کاشت نهال به منطقه رفتیم. آن روز توانستیم با کمک هم 500 نهال زیتون، کنار و بلوط بکاریم. حضور ما باعث شد حتی مردمی که برای گردش و تفریح آمده بودند هم به ما بپیوندند و این کار با شور بیشتری انجام شود.» اعضای کانون دانشجوییو جوان ایذه همیشه یک پای ثابت دختکاری در شهرشان بوده‌اند. کاظمی می‌گوید:« علاقه جوانان هلالی به مشارکت در درختکاری باعث شده، نهادها و ادارات مختلف روی کمک آنها حساب کنند. مدتی قبل با همکاری اداره منابع طبیعی ایذه، به روستای رمه‌چر رفتیم و در این منطقه هم در کاشت نهال‌های بلوط و بادام نقش داشتیم.» جوانان و اعضای کانون دانشجویی دانشگاه آزاد ایذه، فعالیت‌شان را تنها به کاشت نهال در کنار دیگر نهادها محدود نکرده‌اند. آنها در محیط دانشگاه هم، دانشجویان دیگر را با اهمیت حفظ محیط زیست و درختان بلوط آشنا می‌کنند. کاظمی می‌گوید:« در دانشگاه تلاش می‌کنیم دیگر دانشجویان را با اهمیت پوشش گیاهی، درختان و نحوه درختکاری و کاشت نهال آشنا کنیم. خوشبختانه استقبال خوبی با این آموزش‌ها دارند و گاهی در برنامه‌های درختکاری هم اعضای کانون و جوانان را همراهی می‌کنند. دغدغه جوانان فعال تا جایی است که چندی پیش پس ازاطلاع از ورود دام به منطقه نهال‌کاری شده اشگفت سلمان، سراغ روستاییان و دامداران رفتیم. با آگاهی بخشی به دامداران از آنها خواستیم در فصل کاشت نهال، از ورود دام به آن محدوده جلوگیری کنند.»