پیش از این، گزارش‌های مختلفی از ابعاد متفاوت حضور جمعیت هلال احمر در زلزله کرمانشاه منتشر شده بود، گزارش پیش رو اما به صورت خلاصه، همه ابعاد فعالیت های هلال احمر را مرور کرده است.

دکتر پیوندی در مقدمه این گزارش نوشته است: «زلزله کرمانشاه به عنوان يکي از بزرگترين زلزله‌هاي 50 سال اخير ايران، زخم بزرگي بود که در سال 1396 همه ما را آزرد. گستره جغرافيايي بسيار وسيع، زمان نامناسب و ويژگي‌هاي فرهنگي محل حادثه، اين زلزله را از ساير زلزله‌هاي ايران مجزا و سختي کار را بيشتر مي‌کرد. جمعيت هلال احمر بر اساس وظايف ذاتي که در چنين حوادث بزرگي برعهده دارد، اقدامات متعددي را در طول يکسال گذشته انجام داده که سعي مي‌کنم در چند محور و به‌صورت خلاصه آن‌ها را توضيح بدهم.» 

7 محور اصلی این گزارش را در ادامه بخوانید. همچنین می‌توانید فایل پی دی اف آن را از اینجا دریافت کنید.

 

براساس پروتکل‌هاي امدادي، نخستين و مهمترين اقدام پس از حوادث بزرگ در 72 ساعت اوليه، انجام عمليات امداد و نجات است. بر این اساس مرکز عمليات اضطراري (EOC) در سازمان امداد و نجات و همچنین جمعیت هلال احمر استان کرمانشاه و سپس استان‌هاي معين در يک‌ساعت اول حادثه فعال شد و کنترل عمليات را به دست گرفت. 

 38 تيم واکنش سريع، 53 تيم تخصصي آوار برداري، 31 تيم جست و جوي سگ هاي نجات (آنست) در استان کرمانشاه و استان هاي معين همراه با تمامي تجهيزات انفرادي، گروهي و مکانيزه بلافاصله عازم مناطق زلزله زده شدند.

طرح اوليه عملياتي امدادرساني براساس اطلاعات دريافتي آماده و شهرهاي مختلف آسيب‌ديده براساس جمعيت و شدت آسيب، ميان استان هاي معين تقسيم شده و در مجموع 21 استان، وارد عمليات امدادرسانی به حادثه‌دیدگان شدند.

 

با توجه به وسعت جغرافيايي منطقه و احتمال بسته شدن محورهای جاده‌اي، امداد هوايي جمعيت هلال احمر در همان ساعات اوليه به حالت آماده باش درآمد. با اين حال به دليل تاريکي هوا و عدم پرواز در شب، عمليات امداد هوايي از نخستين دقايق روز بعد آغاز شد. 

 9 فروند بالگرد امدادي هلال احمر در نخستین ساعات صبح به سمت منطقه زلزله زده پرواز کرد و با احتساب بالگرد استان کرمانشاه تعداد بالگردهاي درگير در اين عمليات به 10 فروند رسيد.

 بالگردهاي جمعيت هلال احمر در طول اين عمليات توانستند رکوردي کم‌نظير از انتقال مصدومان به مراکز درماني و انتقال اقلام امدادي به روستاهاي دوردست را از خود برجاي بگذارند. 

در طول 13 روز انجام عملیات:

- 277 ساعت و 272 سورتي پرواز انجام شد.

-  194 مصدوم به مراکز درماني انتقال داده شدند.

-  792 نفر از نيروهاي امدادي به مناطق دوردست منتقل شدند.

-  129 هزار کيلوگرم بار شامل انواع اقلام امدادي حمل شد.

 

بزرگترين مشکل پس از حوادث بزرگ، انتقال و درمان مصدومان است که در زلزله کرمانشاه رکورد کم‌نظيري در تاريخ حوادث ايران در اين زمينه رقم خورد که در کاهش آمار تلفات بسيار موثر بود.

- بيمارستان صحرايي (RDH ) هلال احمر ساعت 7 صبح روز حادثه در سرپل‌ذهاب برپا شد و ارائه خدمات به مصدومان را آغاز کرد.

- مصدومان از طريق آمبولانس ها و بالگردها به سرعت انتقال يافتند.

- پزشکان داوطلب فراخوان و به مناطق آسيب ديده اعزام شدند.

 

در زمان انجام عمليات تا 2 ماه پس از حادثه، يک بيمارستان صحرايي (RDH) با 90 نفر/ روز، 12 درمانگاه اضطراري (BHCU) با 2 هزار و 250 نفر/ روز، 4 مرکز خدمات توانبخشي با 120 نفر/روز و در مجموع با 2460 نفر/ روز نيرو به ارائه خدمات پرداختند.

در طول يک ماه پس از حادثه به یک هزار و 221 نفر فوريت هاي درماني، 14 هزار و 401 تن ويزيت پزشکي، 7 هزار و 761 تن خدمات پرستاري، 2 هزار و 18 تن خدمات زنان و مامايي و 797 تن خدمات بهداشت روان ارائه شد. 

خدمات توانبخشي و فيزيوتراپي بلافاصله در منطقه مهيا شد و به‌صورت ثابت و سيار ادامه يافت. 

در يک ماه نخست وقوع زمین لرزه کرمانشاه، به بيش از 2 هزار و 694 تن خدمات فيزيوتراپي ارائه شد و 640 تن نيز از خدمات ارتوپدي فني هلال احمر به‌صورت رايگان بهره بردند. علاوه بر اين تعدادي از مصدومان با درجه مصدومیت بالا و ضايعه نخاعي به بيمارستان فوق تخصصي نورافشار در تهران منتقل شدند و روند درمان این افراد به صورت رایگان طی شد.

 

اسکان اضطراري در چادر برعهده جمعيت هلال احمر است و از اين رو اقدامات لازم در اين خصوص علي رغم مشکلات فراوان به سرعت انجام شد. در همين راستا:

در حالي که طبق استانداردها، براي 33 هزار خانوار حاضر در منطقه، حداکثر همين مقدار چادر مي‌بايست توزيع شود اما، به دليل شرايط بحراني منطقه و امنيت رواني مردم در مجموع 92 هزار و 500 تخته چادر در منطقه توزيع شد.

پس از برطرف شدن اضطرار و پايان عمليات نجات، عمليات امدادي وارد فاز بعدي شد و توزيع اقلام ضروري ديگر برای اسکان اضطراري سرعت بيشتري گرفت. در همين خصوص طبق دفترچه هاي امدادي بيش از 288 هزار کيلوگرم نايلون به منظور جلوگيري از آبگرفتگي، 49 هزار  شعله والوور، 300 هزار تخته پتو، 63 هزار تخته موکت،27 هزار ست ظروف، 49 هزار ست بهداشتي، 21 هزار گالن آب،  و بيش از 41 هزار هيتر برقي ميان آسيب ديدگان توزيع شد.

 

تغذيه اضطراري آسيب ديدگان در دو مرحله انجام شد.

- در مرحله نخست جيره 72 ساعته میان آسيب ديدگان توزيع شد. اين بسته هاي غذايي به تعداد 112 هزار بسته شامل نيازهاي اوليه غذايي مثل نان، قند و شکر، برخي کنسروجات و... با توجه به حدود 50 هزار شناسنامه امدادي صادر شده، ميان زلزله زدگان در شهرها و روستاهاي مختلف توزيع شد.

- در مرحله دوم بسته غذايي يک ماهه توزيع و با توجه به نياز زلزله زدگان يک بار ديگر نيز تکرار شد.

 در مجموع بالغ بر 135 هزار بسته غذايي يک ماهه شامل برنج، روغن، کنسروجات و ... ميان زلزله زدگان توزيع شد.

در طول 2 ماه نخست 500 هزار بطري آب معدني نيز از منابع جمعيت هلال احمر ميان زلزله زدگان توزيع شد.

 

 

پس از رفع شرايط اضطراري و با توجه به تالمات روحي و رواني در مناطق آسيب ديده، تيم‌هاي خدمات رواني اجتماعي جمعيت هلال احمر با عنوان تيم‌هاي سحر از استان‌هاي مختلف وارد منطقه شده و به ارائه خدمات مختلف به کودکان، زنان و اقشار آسيب‌پذير پرداختند. 

ايجاد فضاهاي دوستدار کودک، سرکشي به خانواده‌ متوفيان، برپايي خيمه هاي نماز، ارائه خدمات بهداشتي، آموزش‌ها و مشاوره‌هاي لازم، برپايي مراسم ختم، عيادت از مجروحان، توزيع اسباب بازي و ... از جمله برنامه‌هاي اين تيم‌ها بود. 64 تيم از 31 استان شامل 878 نفر به تدريج وارد شهرهاي و مناطق مختلف زلزله زده شدند. اين خدمات تا عيد نوروز ادامه داشت و در مجموع بيش از 167 هزار نفر از برنامه هاي مختلف بهره بردند.

 

کمک هاي مردمي به هلال احمر در زلزله کرمانشاه بي‌سابقه بود و رکورد شکست. در حالي که در زلزله مشابه قبلي (ورزقان، پنج سال پيش) مردم 22 ميليارد تومان به هلال احمر کمک کرده بودند، ميزان کمک‌هاي مردمي در زلزله کرمانشاه به 67 ميليارد تومان رسيد و اين جدا از  20 هزار تن اقلام فيزيکي (به ارزش تقريبي 70 ميليارد تومان) بود که به شعب هلال احمر در سراسر کشور تحويل شد. 

از همان ابتداي کار تصميم گرفتيم تا ريالي از کمک‌هاي مردمي در مسير خدمات امدادي هلال احمر مصرف نشود و مستقيم در اختيار آسيب ديدگان واقعي قرار گيرد. 

جمعيت هلال احمر در زلزله کرمانشاه از منابع داخلي خود بالغ بر 250 ميليارد تومان هزينه کرد، اما بدون آنکه ريالي از کمک هاي مردمي را صرف فرآيندهاي عملياتي خود در منطقه زلزله زده کند، همه آن‌ها را به تدريج در اختيار زلزله‌زدگان قرار داد. 

- از اين کمک‌ها در ماه‌هاي نخست پس از حادثه 5 ميليون تومان در اختيار خانواده‌هايي قرار گرفت که عزيزي را از دست داده بودند. 

- 5 ميليون تومان نيز نصيب خانواده‌هايي شد که تا 10 روز پس از زلزله فرزندشان متولد شده بود. 

 

پس از تکميل بانک اطلاعاتي خانه‌هاي تخريب شده توسط بنياد مسکن و شناسايي سرپرستان خانوارها با کمک سازمان هدفمندي يارانه‌ها، فرصت براي کمک‌هاي دقيق‌تر به خانواده‌هاي زلزله زده فراهم شد. 

 

 حدود 29 هزار خانه از نوع تخريبي يک و 2 شناسايي شدند که بيشترين آسيب را از اين زلزله مصيبت بار ديده بودند. در اولين فرصت پيش از عيد نوروز مبلغ 300 هزار تومان از محل کمک‌هاي مردمي در اختيار 29 هزار خانواده زلزله‌زده قرار گرفت.

 

با شناسايي دقيق خانوارها، براي خريد 3 قلم لوازم خانگي شامل کولر، يخچال و فرش مبلغ 2 ميليون تومان در ارديبهشت‌ماه 97 به حساب سرپرستان 29 هزار خانواده زلزله زده واريز شد.

 

گزارش مصرف اين هزينه ها طي اطلاعيه‌هاي رسمي و برنامه‌هاي مختلف رسانه‌اي در اختيار عموم مردم قرار گرفت.